Akwedukt

Mostopedia - Encyklopedia Mostow

Akwedukt – (łac. aquae ductus, ciąg wodny) – kanał wodociągowy (podziemny, naziemny lub nadziemny) doprowadzający grawitacyjnie wodę ze źródeł do miejsca przeznaczenia (na ogół do miast). Akwedukty stosowano już w II tysiącleciu p.n.e., jednak ich prawdziwy rozkwit nastąpił dopiero w państwie rzymskim. Początkowo wykorzystywano naturalne spadki terenu, później powstawały monumentalne rozwiązania architektoniczne (przęsła arkadowe), pozwalające na pokonywanie naturalnych przeszkód terenu. Takie akwedukty stały się charakterystycznym elementem rzymskiego budownictwa użytkowego i zaliczane są do największych osiągnięć inżynieryjnych starożytności.

fot.: [3]

Rys. 1.Akwedukt Pont du Gard koło Nimes we Francji.

Rys. 1. Akwedukt Pont du Gard koło Nimes we Francji.

Sam Rzym zasilany był siecią 11 akweduktów o łącznej długości 560 km, z czego blisko 60 km przeprowadzono nad powierzchnią terenu. Sieć ta dostarczała łącznie ok. miliona m3 wody na dobę. W innych miastach systemy akweduktów były mniejsze niż w stolicy ale często wymagały konstrukcji o niezwykłych rozmiarach. Odcinki na arkadach stanowiły przeważnie ok. 10 % całkowitej długości akweduktu. Budowano je tylko tam, gdzie było to konieczne z uwagi na dużą pracochłonność i zużycie materiałów. Spadek w rzymskich akweduktach wynosił kilkanaście centymetrów na kilometr, a woda transportowana była w korytach otwartych, bądź rurach ceramicznych lub ołowianych.
Do dziś zachowały się ślady ok. 200 akweduktów rzymskich. Dwa z nich przetrwały w stanie prawie nienaruszonym. Pierwszy to Pont du Gard niedaleko Nimes we Francji (rys. 1), a drugi w Segowii w środkowej Hiszpanii (rys. 2). Obiekt Pont du Gard został wybudowany prawdopodobnie w 19 r. p.n.e. jako część 50-kilometrowego akweduktu. Ma długość 270 m i przeprowadzał wodę nad rzeką Gard, wznosząc się na wysokość 49 m.

fot.: M. Szafrański

Rys. 2. Akwedukt w Segowii (Hiszpania).

Rys. 2. Akwedukt w Segowii (Hiszpania).

Obiekt w Segowii ma długość 800 m. Składa się z dwóch pięter łuków o rozpiętości 5 m każdy i wznosi na wysokość 36 m. Został wybudowany na początku II w. n.e., jako część systemu zaopatrywania w wodę miasta z gór Guadarama, odległych o 18 km.
Przykładem współczesnego akweduktu może być Arizona Cap Canal (rys. 3) o całkowitej długości ok. 540 km. Transportuje on wodę z rzeki Kolorado, z okolic miasta Lake Havasu do centralnych obszarów stanu Arizona.

fot.: [3]

Rys. 3. Akwedukt Arizona Cap Canal (USA).

Rys. 3. Akwedukt Arizona Cap Canal (USA).

Wykorzystane materiały:

[1] D.J. Brown: Mosty. Trzy tysiące lat zmagań z naturą. Arkady 2005.

[2] W. Koch: Style w architekturze. Bertelsmann Publishing, Warszawa 1996.

[3] http://www.cap-az.com/


Opracował: Marek Szafrański

          Sponsorzy serwisu :